Tips ter voorkoming en bestrijding van ToBRFV

22-08-2019    09:21   |    Goedemorgen

Bij onderzoeken naar mogelijke besmettingen met het ToBRFV-virus, werden in Nederland onlangs géén gevallen gevonden. Toch is de bezorgdheid van telers begrijpelijk. Jasper Verhoeven, productspecialist Gewasbescherming & Desinfectie bij HortiHygienz reikt daarom enkele praktische tips aan om het virus te voorkomen en te bestrijden.

"ToBRFV is een plantziekte die behoort tot de Tobamovirussen - waar ook tomatenmozaïekvirus (ToMV) en tabaksmozaïekvirus (TMV) toe behoren. Het virus komt voor in de tomatenteelt en verspreidt zich mechanisch via mensen en gereedschappen, maar ook via hommels en vogels en via besmette vruchten. Waar het grootste deel van de tomatenrassen resistentie opgebouwd heeft tegen Tobamovirussen, geldt dat nog niet voor het ToBRFV", aldus Verhoeven.

Uit onderzoek bleek het virus de resistentie (Tm-2 en TM-2 2), die de meeste tomatenrassen hebben tegen Tobamovirussen, te doorbreken. Dat betekent dat in principe (bijna) alle Nederlandse tomatenrassen vatbaar zouden zijn hiervoor. HortiHygienz reikt daarom enkele tips aan voor telers.

Welke teelten zijn gevoelig voor het virus?
Capsicum soorten, zoals paprika en peper, bevatten bestanddelen die het virus nodig heeft om te groeien (vermeerderen). Tot op heden is niet bekend of paprikarassen resistent zijn tegen ToBRFV. Resistente rassen worden niet ziek en zijn dus ook geen ziekteverwekker/-verspreider. Volgens de literatuur kan het virus in een beperkt aantal niet-commerciële paprikarassen onder bepaalde omstandigheden de Tobamo-resistenties doorbreken. In Nederland worden voornamelijk blokpaprika’s geteeld met de Tobamo-resistentie.

Waar is het virus gevonden?
ToBRFV is in 2016 voor het eerst aangetroffen in Jordanië, daarna is het ook aangetroffen in Israël, Duitsland, Mexico, de Verenigde Staten (Californië) en recent ook in Italië (Sicilië).

Hoe verspreidt het virus zich in de kas?
Het ToBRFV verspreidt zich mechanisch door de kas. Overdracht kan onder andere plaatsvinden door:

  • Gewasbehandelingen (o.a. dieven, draaien, oogsten)
  • Materialen (o.a. messen, scharen, kleding)
  • Fust
  • Besmette vruchten
  • Insecten (o.a. hommels en bijen
  • Vogels

In theorie kunnen alle insecten die mechanische schade kunnen aanbrengen aan tomatenplanten het virus overbrengen. Nadat er schade is ontstaan, kunnen ze namelijk het besmette plantensap van de ene naar de andere plant overbrengen. Het is echter niet bekend in hoeverre dit ook in de praktijk voorkomt en of insecten in de praktijk dus het ToBRFV virus verspreiden.

Hoelang kan het virus overleven?
Er is sprake van dat het virus lang kan overleven in water, zaden, grond en plantmateriaal. Hoelang ToBRFV kan overleven, is niet bekend.

Kan je aanwezigheid van het virus aantonen?
Met de internationaal gevalideerde meetmethode van ISHI (International Seed Health Initiative) kan worden aangetoond of het virus aanwezig is in het zaad. Bij een voorscreening met ELISA is het van belang dat het juiste antilichaam wordt gebruikt. Dit kan bij verschillende laboratoria en onderzoeksinstellingen.

ToBRFV herkennen
ToBRFV is voornamelijk te herkennen aan het mozaïekpatroon dat ontstaat op de jongste bladeren in de kop en de scheuten en op de vruchten van de tomatenplant. De vruchten krijgen stippen en gele vlekken, of er vindt misvorming plaatst van de vrucht en het blad. Ook kan het gebeuren dat vruchten bruin worden en verrimpelen, dat er necrotische strepen op de stengel ontstaan en dat stelen en kelkbladeren verdrogen. In sommige gevallen zie je ook versmalde bladeren.

Een groot gevaar bij dit virus is dat het schadebeeld van ToBRFV lijkt op het schadebeeld van het Pepinomozaïekvirus en men hierdoor geen actie onderneemt. Dit kan tot grote schade lijden; het virus verspreidt zich gemakkelijk verder door het gewas, de productiviteit neemt af en vruchten worden onverkoopbaar.

ToBRFV voorkomen
Omdat ToBRFV gemakkelijk mechanisch verspreidt wordt, is een strikt hygiëneplan van groot belang. De algemene bedrijfshygiëne dient op orde te zijn zodat aantasting met het virus voorkomen wordt, of verspreiding door personen en materialen beperkt wordt. Zorg ook dat iedereen die het bedrijf bezoekt - zowel medewerkers als andere bezoekers - op de hoogte is van de geldende hygiënemaatregelen en zorg voor een strikte naleving.

Iedere ondernemer zal verder goed moeten inventariseren welke inkomende stromen er zijn en wat daarvan het gevaar is. Denk aan meerdere telers die gezamenlijk met dezelfde kratten werken, bijvoorbeeld bij telersverenigingen. In dit geval is werken met speciaal oogstfust en ander fust waarin het product wordt afgevoerd een goede optie.

ToBRFV bestrijden
Bestrijden van ToBRFV is op dit moment nog niet mogelijk. Daarom zal er bij de uitbraak van het virus overgegaan moeten worden op het verwijderen en vernietigen van de besmette planten. Hiervoor is een desinfectiemiddel nodig dat aan de criteria van een gewasbeschermingsmiddel voldoet. Middelen die niet zijn toegelaten kunnen schade veroorzaken of niet het gewenste resultaat opleveren. Leg de focus dan ook 100% op preventie! Wel is er een mogelijkheid om de kans op het virus te verkleinen en verspreiding te voorkomen.

Maatregelen voor het betreden van de kas:

  • Laat medewerkers hun handen reinigen met desinfecterende zeep en laat vervolgens de droge handen nogmaals ontsmetten.
  • Plaats een hygiënesluis voor het desinfecteren van handen en schoeisel.
  • Plaats desinfectiematten waar alle transportmiddelen overheen moeten voordat zij de kas betreden.
  • Laat medewerkers voor het herbetreden van de kas (na pauzes, sainitairbezoek, roken, etc.) opnieuw de handen reinigen en desinfecteren.
  • Laat bezoekers een overall, handschoenen, overlaarzen en haarnetjes dragen.
  • Zorg voor schone bedrijfskleding voor het personeel.


Maatregelen die in de kas genomen kunnen worden:

  • Ontsmet na ieder pad de gebruikte messen en scharen.
  • Ontsmet tijdens de werkzaamheden de handen.
  • Ontsmet karren, spuitwagens en al het bewegende materiaal dat in contact komt met het gewas.
  • Reinig en desinfecteer tijdens de teeltwisseling de volledige kas. Tobamovirussen, waaronder dus ook het ToBRFV, kunnen namelijk lange tijd overleven, zowel op organisch als op niet-organisch materiaal. Bekijk de desinfectie protocollen per teelt voor een overzicht van alle maatregelen die je dient te nemen tijdens de teeltwisseling.

Wees bij een vermoedelijke besmetting ook extra voorzichtig met alles wat het bedrijf verlaat, zowel personen als materialen en producten. Met goede hygiënemaatregelen kan je een verdere verspreiding van het virus zo goed mogelijk beperken.

Bekijk ook Q&A video over het Tomato Brown Rugose Fruit Virus


Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties

Reageer op dit bericht

Meer nieuws

Kleding van plantenafval

BlueCityLab onderzoekt of tomatenstengels gebruikt kunnen worden voor de productie van textiel. Naar...